موسسه آموزش عالی آپادانا فصلنامه تحقیقات نوین میان رشته ای حقوق 2783-3631 6 1 2026 06 20 “Sociology of Digital Deviance: Investigating the Formation of Virtual Criminal Identity in Iran’s Cyberspace” جامعه‌شناسی انحرافات دیجیتال؛ بررسی شکل‌گیری «هویت مجرمانه مجازی» در فضای سایبری ایران 40 59 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA دکتر حسام الدین استاد حقوق کیفری دانشگاه های تهران 2025 11 23 . The transformation of communication spaces in recent decades has led to the emergence of new forms of social deviance in digital environments. This paper explores the phenomenon of «Virtual Criminal Identity« as a socio-psychological process shaping deviant behavior in Iran’s cyberspace. The statistical population includes active users of social networks aged 18–40, studied through a mixed-method approach combining quantitative surveys and qualitative interviews. Data were collected via online questionnaires and thematic analysis using SPSS and NVivo. The findings reveal a significant positive correlation between online presence, virtual identity loss, and tendencies toward deviant digital behavior. Theoretical analysis based on the works of Durkheim, Becker, and Goffman indicates that identity instability within digital spaces enables the reproduction of criminal-like conduct. Finally, the paper proposes an Iranian model of virtual criminal identity and outlines social prevention and policy recommendations for cybercrime management تحول فضای ارتباطی در چند دهه گذشته موجب پیدایش صورت‌های جدید انحراف اجتماعی در محیط‌های دیجیتال شده است. در این مقاله، پدیده «هویت مجرمانه مجازی» به‌عنوان فرآیند اجتماعی و روانی شکل‌گیری رفتارهای انحرافی در فضای سایبری ایران بررسی می‌شود. جامعه آماری شامل کاربران فعال شبکه‌های اجتماعی (۱۸ تا ۴۰ سال است که با استفاده از روش پیمایش کمی و مصاحبه‌های کیفی مورد پژوهش قرار گرفته‌اند. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین و تحلیل مضمون مصاحبه‌ها استخراج شده و با نرم‌افزار SPSS و NVivo تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد میان میزان حضور آنلاین، احساس بی‌هویتی مجازی و گرایش به رفتارهای انحرافی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. تحلیل نظری نتایج با اتکاء به دیدگاه‌های دورکیم، بکر و گافمن نشان می‌دهد ناپایداری هویت در محیط‌های دیجیتال، بستر بازتولید رفتارهای جرم‌گونه را فراهم می‌کند. در پایان، الگوی ایرانی هویت مجرمانه مجازی ارائه شده و پیشنهادهایی برای پیشگیری اجتماعی و سیاست‌گذاری در حوزه جرائم سایبری مطرح گردیده است. /downloadfilepdf/2276513