موسسه آموزش عالی آپادانا فصلنامه تحقیقات نوین میان رشته ای حقوق 2783-3631 6 1 2026 06 20 Examining the Development of Innovative Social Startups in Deprived Areas and the Role of Intellectual Property Rights in Supporting Digital Technology Based Social Innovation بررسی توسعه کسب و کارهای نوپا نوآور اجتماعی در مناطق محروم و نقش حقوق مالکیت معنوی در حمایت از نوآوری اجتماعی فناوری های دیجیتالی 60 77 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مصطفی دانشجوی دکتری حکمرانی علم فناوری و نوآوری، تهران، ایران علی کارشناس ارشد حقوق خصوصی، تبریز، ایران 2025 12 01 In recent decades, increasing attention has been paid to start ups, particularly those engaged in social innovation, as an effective tool for economic and social development in deprived regions. This study aims to analyze policies related to the development of start ups based on social innovation and to examine the role of intellectual property rights in supporting and strengthening social innovation in digital start ups operating in deprived areas of Iran. Social innovation, through creating structural changes, promoting social justice, and strengthening public participation, can provide the foundation for sustainable and long term impacts in society. Start ups operating in deprived regions can also rely on local needs and utilize available resources to design and establish sustainable business models. The scalability and institutionalization of such businesses are among the key factors in creating systemic and sustainable change, and their realization requires flexibility, effective participation of local communities, and a focus on creating social value. In addition to examining the development of social start ups, this study also explains the role of intellectual property rights in supporting and strengthening these innovations. The analysis of successful start up cases in deprived regions and the evaluation of the impact of the intellectual property system on their growth and sustainability show that the existence of an efficient legal framework can facilitate the innovation process and strengthen entrepreneurial motivation in these areas. The intellectual property system, as a fundamental component of the innovation cycle, also plays a significant role in fostering creativity, enhancing knowledge, and advancing technology. The research method adopted in this study is library based and relies on descriptive content analysis. It has been conducted through inference and examination of authentic scientific sources, including books, articles, documents, and reliable records. The study seeks to explain the connection between the fields of management and law in the context of social innovation and to answer the question of how intellectual property rights can support innovation in digital technologies. در دهه‌های اخیر، توجه به کسب‌وکارهای نوپا، به‌ویژه در حوزه نوآوری اجتماعی، به‌عنوان ابزاری کارآمد برای توسعه اقتصادی و اجتماعی در مناطق محروم، به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل سیاست‌های مرتبط با توسعه کسب‌وکارهای نوپای مبتنی بر نوآوری اجتماعی و بررسی نقش حقوق مالکیت معنوی در حمایت و تقویت نوآوری اجتماعی استارت‌آپ‌های دیجیتالی در مناطق محروم ایران نگاشته شده است. نوآوری اجتماعی از طریق ایجاد تغییرات ساختاری، ارتقای عدالت اجتماعی و تقویت مشارکت عمومی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری آثار پایدار و بلندمدت در جامعه گردد. کسب‌وکارهای نوپای فعال در مناطق محروم نیز قادرند با اتکا بر نیازهای بومی و بهره‌گیری از منابع موجود، به طراحی و استقرار الگوهای پایدار کسب‌وکار اقدام کنند. مقیاس‌پذیری و نهادینه‌سازی این نوع کسب‌وکارها از عوامل اساسی در ایجاد تغییرات سیستمیک و پایدار محسوب می‌شود و تحقق آن مستلزم انعطاف‌پذیری، مشارکت مؤثر جامعه محلی و تمرکز بر خلق ارزش اجتماعی است. این پژوهش علاوه بر بررسی توسعه کسب‌وکارهای نوپای اجتماعی، به تبیین نقش حقوق مالکیت معنوی در حمایت و تقویت این نوآوری‌ها می‌پردازد. تحلیل نمونه‌های موفق کسب‌وکارهای نوپا در مناطق محروم و ارزیابی تأثیرات نظام مالکیت فکری بر رشد و پایداری آنها نشان می‌دهد که وجود چارچوب حقوقی کارآمد می‌تواند فرآیند نوآوری را تسهیل کرده و به تقویت انگیزه‌های کارآفرینانه در این مناطق کمک کند. نظام حقوق مالکیت فکری نیز به‌عنوان بخشی بنیادین در چرخه نوآوری، نقش مهمی در توسعه خلاقیت، ارتقای دانش و پیشرفت فناوری ایفا می‌کند. روش تحقیق پژوهش حاضر، کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحلیل محتوای توصیفی است که از طریق استنتاج و بررسی منابع اصیل علمی، شامل کتب، مقالات، اسناد و مدارک معتبر، انجام شده و تلاش دارد پیوند میان دو حوزه مدیریت و حقوق را در زمینه نوآوری اجتماعی تبیین کند و به این پرسش که چگونه حقوق مالکیت معتوی می‌تواند از نوآوری‌ فناوری‌های دیجیتالی حمایت کند پاسخ دهد. /downloadfilepdf/2395625