Apadana موسسه آموزش عالی آپادانا Biannual Journal Novel Interdisciplinary Legal Research فصلنامه تحقیقات نوین میان رشته ای حقوق 2783-3631 The Right to Rescind Contracts for Retail Investors in Securities Markets: A Comparative Study of Iran, the United States, and the European Union حق فسخ قرارداد سرمایه ‌گذاران خرد در بازارهای بورس اوراق بهادار؛ مطالعه تطبیقی ایران، ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا FA Sayyed Morteza Shahidi Faculty Member, Faculty of Law, Science and Research Branch, Islamic Azad University سید مرتضی شهیدی عضو هیئت علمی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Arefeh Ghasemzadeh deh abadi LL.M. Student in Private Law, Science and Research Branch, Islamic Azad University عارفه قاسم زاده ده آبادی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات The principle of the binding force of contracts, as one of the fundamental pillars of private law, requires that contracts, once concluded, enjoy stability and certainty. Nevertheless, the doctrine of options (khiyārāt) in Iranian civil law, with the aim of safeguarding contractual justice and protecting the genuine consent of contracting parties, provides the possibility of contract termination under exceptional circumstances. The central issue of this research concerns the possibility and scope of exercising contractual options—particularly the options of lesion (khiyār al‑ghabn), misrepresentation (khiyār al‑tadlīs), and impossibility of delivery (khiyār ta‘adhur al‑taslīm)—in capital market transactions, a market that is fundamentally based on informational transparency, the rapid circulation of trades, and the principle of transactional certainty. Adopting a descriptive–analytical method and relying on library-based sources, this study, while elucidating the theoretical foundations of contractual options within legal doctrine, examines the relationship between the general rules of contract law and the mandatory regulations governing capital markets in the legal systems of Iran, the United States, and the European Union. The findings of the research indicate that although the institutional structure of stock exchanges has limited the traditional exercise of the right of rescission and has generally preferred compensation for damages as the dominant remedy, the substantive foundations of contractual options may still be invoked in situations such as informational misrepresentation, insider trading, disruption in the disclosure of information, or the impossibility of executing an order. Accordingly, contractual options in the capital market should not be viewed as ordinary instruments for the dissolution of contracts, but rather as normative criteria for achieving contractual justice and for safeguarding the informed will of investors. اصل لزوم قراردادها، به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین حقوق خصوصی، اقتضا دارد که عقود پس از انعقاد از ثبات و قطعیت برخوردار باشند؛ با این حال، نهاد خیارات در حقوق مدنی ایران به‌منظور صیانت از عدالت قراردادی و حمایت از رضای صحیح متعاملین، امکان انحلال عقد را در شرایط استثنایی فراهم می‌سازد. مسئله اساسی این پژوهش، امکان و حدود اعمال خیارات ـ به‌ویژه خیار غبن، تدلیس و تعذر تسلیم ـ در معاملات بازار سرمایه است؛ بازاری که بر شفافیت اطلاعاتی، سرعت گردش معاملات و اصل قطعیت دادوستدها استوار است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، ضمن تبیین مبانی نظری خیارات در دکترین حقوقی، نسبت میان قواعد عمومی قراردادها و مقررات آمره بازار سرمایه را در حقوق ایران، ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه ساختار نهادی بورس، اعمال سنتی حق فسخ را محدود ساخته و جبران خسارت را به‌عنوان ضمانت اجرای غالب برگزیده است، اما در مواردی چون تدلیس اطلاعاتی، استفاده از اطلاعات نهانی، اخلال در افشای اطلاعات یا عدم امکان اجرای سفارش، مبانی ماهوی خیارات همچنان قابلیت استناد دارند. در نتیجه، خیارات در بازار سرمایه نه به‌مثابه ابزار عادی انحلال قرارداد، بلکه به‌عنوان معیار تحقق عدالت قراردادی و حمایت از اراده آگاهانه سرمایه‌گذار قابل تحلیل‌اند. https://jmirl.apadana.ac.ir/downloadfilepdf/2559043