موسسه آموزش عالی آپادانا فصلنامه تحقیقات نوین میان رشته ای حقوق 2783-3631 A Jurisprudential and Legal Examination of the Criminalization of Nushuz by the Wife, with Reference to the Rule ‘al-taʿzīr li-kull ʿamal muḥarram’ (Punishment (taʿzīr) for every prohibited act) بررسی فقهی وحقوقی جرم انگاری نشوز زوجه، با استناد به قاعده «التعزیر لکل عمل محرم» 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سید عباس دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات ومعارف اسلامی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران علی اکبر دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات ومعارف اسلامی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران محمدمهدی دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات ومعارف اسلامی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران One of the important issues in Islamic jurisprudence and family law is the concept of nushuz (marital disobedience) and a wife’s failure to fulfill marital duties. The need to study and address mechanisms for confronting this phenomenon, with the aim of strengthening the family foundation, is undeniable. Since the wife’s compliance is considered one of the implications of the marriage contract, and given the lack of an adequate enforcement mechanism in this regard, this article seeks to examine the feasibility of criminalizing a wife’s nushuz, particularly her refusal to commence cohabitation and to fulfill initial marital compliance. Using a descriptive-analytical method, the study first clarifies the legal and religious status of compliance and nushuz. It then, based on jurisprudential foundations—especially the rule that taʿzīr applies to every prohibited act—investigates the legitimacy of imposing punishment on a disobedient wife. The findings indicate that a wife’s compliance with her husband is among the husband’s legitimate religious and legal rights, and therefore unjustified refusal to comply is considered a prohibited act, rendering the woman nashiza (disobedient). In light of the breadth of the rule of taʿzīr for every prohibited act, and considering that refusal to cohabit—especially refusal of initial compliance—results in the violation of the husband’s rights, criminalizing such conduct is jurisprudentially possible and justifiable. In some cases, it is even necessary for the legislator, with due regard to family law, to provide an appropriate discretionary punishment for such violations. یکی از موضوعات مهم در حوزه فقه و حقوق خانواده، مسئله «نشوز» و «عدم تمکین زوجه» است. ضرورت مطالعه و بررسی سازوکارهای مقابله با این پدیده، با هدف تقویت بنیان خانواده، امری انکارناپذیر به نظر می‌رسد. با عنایت به اینکه تمکین زوجه از اطلاقات عقد نکاح محسوب می‌شود و با توجه به فقدان ضمانت اجرای کافی در این زمینه، این مقاله در پی آن است که به بررسی امکان‌سنجی جرم‌انگاری نشوز زوجه، به‌ویژه نسبت به امتناع از آغاز زندگی مشترک و تمکین ابتدایی، بپردازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این موضوع پرداخته و در این راستا، ابتدا حکم تکلیفی تمکین و نشوز تبیین شده و سپس با استناد به مبانی فقهی، به‌ویژه قاعده «التعزیر لکل عمل محرم»، مشروعیت اعمال مجازات نسبت به زن ناشزه مورد واکاوی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تمکین زوجه نسبت به زوج، از حقوق شرعی و قانونی شوهر به‌شمار می‌آید و در نتیجه، ترک تمکین بدون عذر موجه شرعی، رفتاری حرام تلقی شده و زن در این حالت «ناشزه» محسوب می‌شود. با لحاظ گستره‌ی قاعده تعزیر برای هر عمل حرام، و با توجه به اینکه امتناع از زندگی مشترک، به‌ویژه خودداری از تمکین ابتدایی، منجر به تضییع حقوق زوج می‌گردد، بر اساس مبانی فقهی، جرم‌انگاری این رفتار امکان‌پذیر و قابل توجیه است، بلکه در پاره‌ای موارد ضرورت می‌یابد تا قانونگذار ضمن توجه به حوزه خانواده مجازات تعزیری مناسبی را برای این دسته از تخلفات پیش‌بینی نماید. /downloadfilepdf/2574928