تحول فضای ارتباطی در چند دهه گذشته موجب پیدایش صورت‌های جدید انحراف اجتماعی در محیط‌های دیجیتال شده است. در این مقاله، پدیده «هویت مجرمانه مجازی» به‌عنوان فرآیند اجتماعی و روانی شکل‌گیری رفتارهای انحرافی در فضای سایبری ایران بررسی می‌شود. جامعه آماری شامل کاربران فعال شبکه‌های اجتماعی (۱۸ تا ۴۰ سال است که با استفاده از روش پیمایش کمی و مصاحبه‌های کیفی مورد پژوهش قرار گرفته‌اند. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین و تحلیل مضمون مصاحبه‌ها استخراج شده و با نرم‌افزار SPSS و NVivo تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد میان میزان حضور آنلاین، احساس بی‌هویتی مجازی و گرایش به رفتارهای انحرافی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. تحلیل نظری نتایج با اتکاء به دیدگاه‌های دورکیم، بکر و گافمن نشان می‌دهد ناپایداری هویت در محیط‌های دیجیتال، بستر بازتولید رفتارهای جرم‌گونه را فراهم می‌کند. در پایان، الگوی ایرانی هویت مجرمانه مجازی ارائه شده و پیشنهادهایی برای پیشگیری اجتماعی و سیاست‌گذاری در حوزه جرائم سایبری مطرح گردیده است.

هویت مجرمانه مجازی انحراف دیجیتال جامعه‌شناسی سایبری آسیب‌شناسی اجتماعی فضای مجازی پلیس فتا.