یکی از موضوعات مهم در حوزه فقه و حقوق خانواده، مسئله «نشوز» و «عدم تمکین زوجه» است. ضرورت مطالعه و بررسی سازوکارهای مقابله با این پدیده، با هدف تقویت بنیان خانواده، امری انکارناپذیر به نظر می‌رسد. با عنایت به اینکه تمکین زوجه از اطلاقات عقد نکاح محسوب می‌شود و با توجه به فقدان ضمانت اجرای کافی در این زمینه، این مقاله در پی آن است که به بررسی امکان‌سنجی جرم‌انگاری نشوز زوجه، به‌ویژه نسبت به امتناع از آغاز زندگی مشترک و تمکین ابتدایی، بپردازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این موضوع پرداخته و در این راستا، ابتدا حکم تکلیفی تمکین و نشوز تبیین شده و سپس با استناد به مبانی فقهی، به‌ویژه قاعده «التعزیر لکل عمل محرم»، مشروعیت اعمال مجازات نسبت به زن ناشزه مورد واکاوی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تمکین زوجه نسبت به زوج، از حقوق شرعی و قانونی شوهر به‌شمار می‌آید و در نتیجه، ترک تمکین بدون عذر موجه شرعی، رفتاری حرام تلقی شده و زن در این حالت «ناشزه» محسوب می‌شود. با لحاظ گستره‌ی قاعده تعزیر برای هر عمل حرام، و با توجه به اینکه امتناع از زندگی مشترک، به‌ویژه خودداری از تمکین ابتدایی، منجر به تضییع حقوق زوج می‌گردد، بر اساس مبانی فقهی، جرم‌انگاری این رفتار امکان‌پذیر و قابل توجیه است، بلکه در پاره‌ای موارد ضرورت می‌یابد تا قانونگذار ضمن توجه به حوزه خانواده مجازات تعزیری مناسبی را برای این دسته از تخلفات پیش‌بینی نماید.

نشوز زوجه جرم انگاری تعزیر