چکیده رضایت آگاهانه، از بنیادین‌ترین اصول حقوق پزشکی، نقطه‌ی اتصال خودمختاری بیمار و مسئولیت حرفه‌ای پزشک است و افشای کامل ریسک‌ها و عوارض درمان، پیش‌شرط مشروعیت هر مداخله پزشکی به شمار می‌رود. کوتاهی یا قصور در افشای اطلاعات، پزشک را در معرض مسئولیت مدنی، کیفری و انتظامی قرار می‌دهد و چالش‌های عملی و حقوقی پیچیده‌ای ایجاد می‌کند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی و تطبیقی، معیار «خطر قابل افشا» در نظام حقوق ایران را بررسی کرده و آن را با استانداردهای بین‌المللی تطبیق می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که ترکیب استاندارد عینی (بیمار محتاط) و استاندارد ذهنی (ویژگی‌ها و ترجیحات بیمار) در حقوق ایران به طور مؤثر در تحقق رضایت آگاهانه عمل می‌کند و افشای اطلاعات مادی، ریسک‌های نادر با پیامد سنگین و گزینه‌های جایگزین، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. تحلیل تطبیقی با رویه‌های فرانسه نیز تأکید می‌کند که افشای ریسک‌های جدی و پیش‌بینی‌پذیر و بار اثبات بر عهده پزشک، از اصول اساسی حفاظت از حقوق بیمار است. در نهایت، مدل سه‌لایه ارزیابی مسئولیت پزشک شامل بیمار محتاط، بیمار ذهنی و رفتار حرفه‌ای پزشک، چارچوبی منسجم، قابل پیش‌بینی و حقوقی برای تعیین مسئولیت در عدم افشای خطرات درمان فراهم می‌آورد و پیشنهادهایی برای تدوین دستورالعمل‌های قانونی روشن و همسو با حفاظت از حقوق بیماران ارائه می‌کند.

حقوق پزشکی رضایت آگاهانه افشا ریسک درمانی استاندارد بیمار محتاط و ذهنی